Kasaysayan
Pagbasa ng Kasaysayan nang May Pagpapakumbaba
Ang nakaraan ay hindi bitbitan ng tropeo ni talaan ng sakdal. Ito ay tiwalang humihingi ng tapat na pagbasa.
Madalas nating lapitan ang kasaysayan upang maghanap ng kumpirmasyon. May mambabasang naghahanap ng gintong panahon; may naghahanap ng sakdal. Kapwa nila kayang gawing simpleng simbolo ang mga taong hindi naman alam na kasangkot sila sa ating mga argumento.
Nagsisimula ang pagpapakumbaba sa paghayaang manatiling kakaiba ang nakaraan. Ang mga taong doon ay nanirahan sa mundong moral na katabi ng atin, hindi kaparehong-kapareho.
Alaala na may pananagutan
Kayang panghawakan nang sabay ng hinog na kamalayang pangkasaysayan ang tagumpay at kabiguan. Hindi nito pinagkakamalang pagtataksil ang pagpuna, ni kawalang-sala ang minana.
Hindi ang tanong kung payak ba ang ating mga ninuno. Hindi sila payak. Ang tanong ay kung kaya nating tanggapin nang tapat ang kanilang talaan at maging mas matalinong tagapag-ingat ng susunod.
